انواع چرم طبیعی موجود در بازار؛ راهنمای کامل برای خرید
وقتی جلوی یک کیف یا کفش چرمی میایستید و برچسب قیمتش را میبینید، احتمالاً با خودتان میپرسید: «چرا این قدر فرق قیمت دارند؟» یا «کدام چرم واقعاً ارزش دارد؟»
پاسخ در شناخت انواع چرم طبیعی است. صنعت چرم پیچیدهتر از آن چیزی است که به نظر میرسد — یک محصول ساده «چرم» نیست. از چرم فول گرین که گرانترین و بادوامترین نوع است تا چرم اسپیلیت که اقتصادیتر اما شکنندهتر است، هر کدام کاربرد، مزایا و محدودیتهای خاص خودشان را دارند.
این راهنما برای کسانی نوشته شده که میخواهند قبل از خرید بدانند دقیقاً چه چیزی میخرند.
چرم طبیعی چیست و از کجا میآید؟
چرم طبیعی از پوست حیوانات — بیشتر گاو، گوسفند، بز و شتر — از طریق فرآیندی به نام دباغی تهیه میشود. دباغی پوست خام را از حالت آسیبپذیر و فاسدشدنی به یک ماده محکم، بادوام و قابل استفاده تبدیل میکند.
یک نکته مهم که خریداران کمتر میدانند: پوست حیوان چندین لایه دارد. لایه بیرونی سختتر، متراکمتر و مقاومتر است. لایههای میانی و داخلی نرمتر اما ضعیفترند. همین تفاوت لایهها، بزرگترین عامل تعیینکننده کیفیت و قیمت انواع مختلف چرم است.
انواع چرم بر اساس کیفیت لایه
چرم فول گرین (Full Grain)
چرم فول گرین از کاملاً خارجیترین لایه پوست حیوان ساخته میشود، بدون هیچگونه سنبادهزنی یا اصلاح سطح. این یعنی تمام نقوش طبیعی پوست — حتی خراشهای طبیعی دوران زندگی حیوان — روی چرم باقی میماند.
همین «نقصهای طبیعی» در واقع یک مزیت است: هر تکه فول گرین منحصربهفرد است و هیچ دو تکهای دقیقاً شبیه هم نیستند. با گذشت زمان، فول گرین پاتینه (Patina) میگیرد یعنی به جای فرسوده شدن، زیباتر و شخصیتر میشود.
از هر پوست گاو فقط ۱ تا ۱۳ درصد برای فول گرین قابل استفاده است. این کمیابی و کار دشوار با آن، دلیل اصلی قیمت بالایش است.
چرم تاپ گرین (Top Grain)
تاپ گرین همان لایه بیرونی است، اما با کمی سنبادهزنی یا پرداخت روی سطح تا نقصهای ظاهری برطرف شوند. نتیجه چرمی با ظاهر صافتر، یکنواختتر و کمی ارزانتر از فول گرین است.
در اکثر کیف و کفشهای برند لوکس از تاپ گرین استفاده میشود. معمولاً یک لایه نازک محافظ روی تاپ گرین میزنند که در برابر لک مقاومتر است اما همین لایه تنفسپذیری را کاهش میدهد و از تشکیل پاتینه طبیعی جلوگیری میکند.
چرم جنیون (Genuine Leather)
«Genuine Leather» در ایران اغلب به معنی «چرم اصل» ترجمه میشود اما در صنعت بینالمللی چرم، این اصطلاح یک دام است. جنیون فقط یعنی محصول مقداری چرم واقعی دارد. چرم جینیون الزاماً کیفیت بالایی ندارد، اما همچنان چرم واقعی محسوب میشود.
جنیون از لایههای زیرتر پوست ساخته میشود که فول گرین و تاپ گرین برداشته شدهاند. برای زیبا به نظر رسیدن، از رنگآمیزی مصنوعی، قالبزنی و پوششهای اضافه استفاده میشود. با گذشت زمان جلای خود را از دست میدهد.
چرم اسپیلیت (Split Leather)
اسپیلیت از لایههای میانی پوست پس از برداشتن لایههای بالایی ساخته میشود. بافت این لایهها نرمتر اما ضعیفتر است.
اسپیلیت اغلب ترک میخورد و فرسوده میشود. برای بالا بردن کیفیتش، دباغان کارهای اضافهای روی آن انجام میدهند — اما این نمیتواند کاملاً جبران ضعف ذاتی لایه را بکند.
چرم باند (Bonded Leather)
چرم باند از ضایعات و تکههای باقیمانده چرمهای دیگر ساخته میشود. این تکهها خرد میشوند، به شکل خمیر در میآیند و با مواد شیمیایی به هم چسبانده میشوند.
در نهایت محصولی به دست میآید که شاید ۲۰٪ هم چرم واقعی نداشته باشد. سریعترین نوع چرم برای فرسودگی است و اغلب در چند سال شروع به پوستهپوسته شدن میکند.
توصیه: از محصولاتی که روی آنها «چرم باند» یا «Bonded Leather» نوشته شده برای استفاده طولانیمدت اجتناب کنید.
انواع چرم طبیعی بر اساس نوع پوست حیوان
چرم گاوی
چرم گاوی پرمصرفترین چرم در صنعت مد است. ضخامت مناسب، استحکام بالا و قیمت نسبتاً معقول آن را به اول انتخاب سازندگان کیف چرم زنانه ، کفش، کمربند و کاپشن تبدیل کرده. چرم گاوی در ضخامتها، رنگها و طرحهای متنوع تولید میشود.
چرم گوسفندی و بزی
این دو نوع چرم ضخامت کمتری دارند — زیر یک میلیمتر. نرم، سبک و انعطافپذیر هستند اما آسیبپذیرتر از چرم گاوی. بیشتر برای آستر داخلی کفش و کیف، دستکش، و لباسهای چرم نازک استفاده میشوند.
چرم شترمرغ
چرم شترمرغ به خاطر برجستگیهای طبیعی روی سطح آن شناخته میشود. این برجستگیها ردپای فولیکولهای پر شترمرغ هستند و باعث میشوند هر تکه چرم کاملاً متفاوت باشد. شترمرغ در دسته چرمهای لوکس و نیمهسنگین قرار میگیرد.
چرم شتر
چرم شتر از چرم گاوی ضخیمتر و بادوامتر است. کمیابتر بودنش باعث میشود قیمت بالاتری داشته باشد. در صنعت کفش، از چرم شتر برای تکسون (لایه بین زیره و کفی) استفاده میشود.
چرم گاومیش
چرم گاومیش ضخیمترین چرم موجود است — بالای ۳ میلیمتر. به همین دلیل انعطاف کمتری دارد اما استحکام فوقالعادهای در برابر فشار و سایش دارد. عمدتاً برای زیره کفشهای دستدوز و کمربند وزنهبرداری استفاده میشود.
چرمهای خزندگان
چرم کروکودیل، مار و … از جذابترین و گرانترین انواع چرم طبیعی هستند. طرحهای طبیعی منحصربهفردی دارند که قابل تقلید نیست. استفاده از برخی گونههای کمیاب ممنوع است و باید مراقب منشاء قانونی این محصولات بود.
بیشتر بخوانید: بررسی تخصصی تفاوتهای چرم جیر و طبیعی؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
انواع چرم بر اساس ظاهر
چرم الگانت (خودرنگ)
از بالاترین لایه پوست ساخته میشود. سطحی صاف، نیمهمات و با احساس لمس پوست طبیعی دارد. واکسپذیر است. در برابر اجسام نوکتیز آسیبپذیر است — اما همین خاصیت نشانه اصل بودن آن است.
چرم ورنی
ورنی از پوست گاو ساخته میشود و سپس با لایههای لاک روکش میشود تا سطحی کاملاً براق و آینهمانند ایجاد شود. در کفشهای مجلسی زنانه و یا حتی مردانه و کیفهای رسمی رایج است.
چرم نوبوک (پتینه)
نوبوک از بیرونیترین لایه پوست ساخته میشود، اما سطحش با برس ظریفی پرداخت شده تا ظاهری مات و مخملی پیدا کند. از جیر بادوامتر است چون از لایه بالاتر پوست میآید. واکس معمولی روی نوبوک کار نمیکند باید از محصولات مخصوص نوبوک استفاده کرد.
چرم جیر (Suede)
جیر از لایه داخلی پوست نرمترین و ضعیفترین لایه ساخته میشود. سطح مخملی و ظاهر ملایم آن طرفداران زیادی دارد اما در برابر آب، لکه و سایش آسیبپذیر است. نگهداری از جیر بیشتر از چرم طبیعی وقت و دقت میخواهد.
چرم فلوتر (شرانک)
فلوتر چرمی است که روی سطح آن طرح برجسته ایجاد شده، برجستگیهایی که هم با چشم قابل تشخیص هستند و هم با لمس. این طرحدار بودن یک مزیت عملی دارد: چرم فلوتر ضدچروک و ضدترک است. برای کیفها و کفشهایی که در معرض ضربههای روزانه هستند، انتخاب خوبی است مانند کفش روزمره مردانه و یا کفش اداری زنانه.
چرم میلینگ
میلینگ شبیه فلوتر است اما با طرح ریزتر و برجستگی کمتر. ضخامت پایینتری دارد و به همین دلیل نرمتر و منعطفتر از فلوتر است. همچنین ضدچروک و ضدترک است.
چرم اشبالت
اشبالت از لایه میانی پوست ساخته میشود بین نوبوک/جیر. پرزهایی خشن و کلفت دارد، برخلاف جیر که پرزهایش نرم و کوتاهاند. اشبالت از جیر محکمتر است اما از نوبوک ضعیفتر.
چرم چاپی
هر نوع چرمی میتواند چاپی باشد. در این روش، طرحهای مختلف از طرحهای حیوانات لوکس مثل کروکودیل و مار تا طرحهای گل و هندسی با دستگاه پرس یا چاپ روی سطح چرم ایجاد میشوند. طرحدار بودن به تنهایی دلیل طبیعی یا مصنوعی بودن چرم نیست.
چرم دست رنگ
چرم دسترنگ با روشهای سنتی و رنگهای گیاهی به صورت دستی رنگآمیزی میشود. هر تکه کاملاً منحصربهفرد است و دقیقاً تکرار نمیشود. این خاصیت ارزش هنری و قیمت بالاتری به آن میدهد.
انواع چرم بر اساس نوع دباغی
دباغی روش تبدیل پوست خام به چرم قابل استفاده است. روش دباغی روی کیفیت، نرمی، ضد آب بودن و حتی دوستی با محیط زیست تأثیر مستقیم دارد.
- دباغی گیاهی: با مواد گیاهی مانند پوست درخت بلوط انجام میشود. کندتر و گرانتر است اما چرم نرم، باکیفیت و دوستدار محیط زیستی تولید میکند. این نوع چرم با گذشت زمان بهتر میشود.
- دباغی کرومی (شیمیایی): سریعتر و ارزانتر از گیاهی است. از نمک کروم استفاده میشود. چرم انعطافپذیرتر و ضدآبتری تولید میکند. اکثر چرمهای رایج بازار با این روش تهیه میشوند.
- دباغی با مغز: یکی از قدیمیترین روشهاست که از عصاره مغز حیوانات استفاده میکند. چرمی بسیار نرم و قابل شستشو تولید میکند.
بیشتر بخوانید: ترندهای کیف و کفش چرم تابستان 1405 که امسال همه دربارهشان صحبت میکنند
جدول مقایسه سریع انواع چرم
| مناسب برای | لایه پوست | دوام | قیمت | نوع چرم |
| کیف، کفش لوکس | بیرونیترین | بسیار بالا | بالاترین | فول گرین |
| کیف اداری، کفش رسمی | بیرونی (پرداخت شده) | بالا | بالا | تاپ گرین |
| محصولات روزمره | زیر لایههای بالا | متوسط | متوسط | جنیون |
| محصولات ارزانقیمت | لایه میانی | پایینتر | پایین | اسپیلیت |
| توصیه نمیشود | ضایعات | خیلی پایین | ارزانترین | باند |
| کفش، کیف لوکس | بیرونی (مات شده) | بالا | بالا | نوبوک |
| کفش، لباس | داخلیترین | متوسط | متوسط | جیر |
چطور چرم اصل را تشخیص دهیم؟
چند آزمون ساده برای تشخیص چرم واقعی:
- لمس: چرم طبیعی در لمس گرم میشود. چرم مصنوعی سرد و پلاستیکی احساس میشود.
- بو: چرم طبیعی بوی خاص و دلپذیر چرم دارد. چرم مصنوعی بوی پلاستیک یا شیمیایی دارد.
- لبه: لبه قطعات چرم طبیعی الیاف طبیعی دارد. لبه چرم مصنوعی صاف و پلاستیکی است.
- واکنش به آب: یک قطره آب روی چرم طبیعی بگذارید آرام جذب میشود. چرم مصنوعی آن را پس میزند.
بسیاری از برندهای تخصصی چرم از جمله دراتی، بسته به نوع محصول از انواع مختلف چرم استفاده میکنند؛ زیرا هر نوع چرم برای کاربرد مشخصی مناسبتر است.
جمعبندی
شناخت انواع چرم طبیعی، بهترین محافظ شما در برابر خریدهای اشتباه است. سه سوال کلیدی را قبل از هر خرید چرمی بپرسید:
از کدام لایه پوست ساخته شده؟ (فول گرین، تاپ گرین، اسپیلیت یا باند)
از پوست کدام حیوان؟ (گاو برای کیف و کفش، بز و گوسفند برای لباس و دستکش)
نوع تیمار سطح چیست؟ (الگانت، ورنی، نوبوک، جیر یا فلوتر)
با پاسخ به این سه سوال، میتوانید قیمت را توجیه کنید، کیفیت را پیشبینی کنید و محصولی انتخاب کنید که واقعاً ارزش پولش را داشته باشد.
سوالات متداول
بهترین نوع چرم طبیعی کدام است؟
چرم فول گرین بهترین کیفیت را دارد. از کاملاً خارجیترین لایه پوست ساخته میشود، بدون هیچگونه اصلاح سطح. با گذشت زمان پاتینه میگیرد و زیباتر میشود. اما گرانترین نوع چرم هم هست.
تفاوت جیر، نوبوک و اشبالت چیست؟
نوبوک از بیرونیترین لایه پوست ساخته میشود — بادوامترین در این سه نوع. اشبالت از لایه میانی است، با پرزهای خشنتر. جیر از داخلیترین لایه است، نرمترین اما آسیبپذیرترین.
آیا چرم «Genuine» کیفیت بالایی دارد؟
خیر لزوماً. «Genuine Leather» فقط یعنی محصول مقداری چرم واقعی دارد — این مقدار میتواند بسیار کم باشد. این برچسب ضمانت کیفیت نیست.
کدام نوع چرم برای کیف روزانه مناسبتر است؟
تاپ گرین یا فول گرین از پوست گاوی. این دو ترکیب خوبی از دوام، ظاهر و قیمت هستند. چرم گاوی ضخامت مناسب برای تحمل فشار روزانه کیف را دارد.
چرم گیاهی بهتر است یا کرومی؟
هر کدام مزایای خود را دارند. چرم گیاهی با گذشت زمان بهتر میشود، دوستدار محیط زیست است اما قیمت بالاتری دارد. چرم کرومی انعطافپذیرتر، ارزانتر و ضدآبتر است و برای اکثر محصولات روزمره مناسب است.
چرم مصنوعی چه فرقی با چرم طبیعی دارد؟
چرم مصنوعی از مواد پلیمری مثل PU یا PVC ساخته میشود، نه از پوست حیوان. قیمت پایینتری دارد اما دوام کمتر، تنفسپذیری ضعیفتر و ظاهر کمتر اصیل دارد. گزینهای برای کسانی است که محصولات غیرحیوانی میخواهند.
تایید شده توسط دیجیکالا